Kürdistan Parlamentosu'nun acı-tatlı tarihi: Birlik, iç savaş, açlık grevleri, dış müdahale....

Bugün Kürdistan Parlamento Seçimleri'nin 25. yıl dönümü... Kürdistan Parlamentosu 19 Mayıs 1992 yılında açılmış ve inşası 2 yıl sürmüştü.

İLK SEÇİMDE KDP İLE YNK KAZANDI

İlk seçimde 962 bin kişi oy kullanmış, Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) %45,5 oy alırken, Kürdistan Yurtseverler Birliği (YNK) ise %43.61 oy almıştı. Ancak bu sonuçlara karşın her iki parti meclis koltuklarını %50 oranında paylaşmıştı.
Kürdistan'da 5 resmi dil bulunmakta. Farklı 8 dinin temsilcisi Diyanet İşleri'nde eşit yetki ile bulunuyor. Her milletin yerleşim yeri tabelasında kendi dili üstte yer alır. Bileşenler eğitimlerini kendi diline ve/veya dinine göre alır. Azınlıklar oy almasa dahi, temsil edilebilmeleri için meclise milletvekili gönderir. 

KÜRDİSTANİ CEPHE


1991 yılı Güney Kürdistan Halk ayaklanması (Raperin), 7 partiden oluşan Kürdistani cephe Mesud Barzani ve Celal Talabani tarafından beraber yönetmiş, Başkan Mesud Barzani ile
Noşirvan Mustafa ayaklanmanın plan ve programını beraber yapmıştı.

Foto: Güney Kürdistan Halk Ayaklanması, 1991
Sosyalist Arap Diriliş Partisi (BAAS) rejimi lideri Saddam Hüseyin ile barışçıl görüştürmeler gerçekleştirildi ancak sonuç alınamadı.

26 Ekim 1991 yılında Irak rejimi Kürtlerin direnişi nihayetinde bütün idari birimlerini Kürdistan Bölgesi'nden çekmek zorunda kaldı.

SEÇİM YASASI İÇİN 15 UZMAN

7 partiden oluşan Kürdistani Cephe seçimleri yasa taslağı hazırlaması için 15 uzman görevlendirdi.

28 Nisan 1992 yılında Kürdistan Cephesi siyasi yönetimi, Irak Kürdistanı Seçim Komisyonu'nun hazırladığı yasa taslağını onayladı.

İLK SEÇİM

19 Mayıs 1992 yılında Kürdistan Bölgesi'nin ilk seçimi gerçekleşti.

Kürdistan partileri 7 liste halinde seçime girdi.

Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) listesi
Kürdistan Yurtseverler Birliği (YNK) ortak listesi
Kürdistan Emekçiler Partisi
ve  İslami Partiler...

İlk seçimde %7 barajı konulmuştu. Bu barajı geçen partiler meclise girebilecekti. Ancak seçim barajı, daha sonra tamamen kaldırıldı.

Bu seçimde 972 bin kişi oy kullanıldı.
Sadece KDP ve YNK seçim barajını geçebildi.
KDP %45,5 oy,
YNK %43.61 oy aldı.



Yine  iki parti 100 koltuğu yarı yarıya bölüştü.
Kürdistan Bölgesi Parlamentosu'nda 105 koltuk vardı.
Seçim Komisyonu'nun kararı ile 5 koltuk da azınlık olan Hıristiyanlara ayrılmıştı.
Kürdistan Parlamentosu'nun ilk meclis başkanı KDP'li Cevher Namık Salih idi.

Kürdistan Parlamentosunun kurulunca İran saldırmadı, Irak saldıramadı, Türkiye saldırmadı, Suriye de saldırmadı. Maalesef saldıran tek güç PKK oldu. Öcalan bu gelişmeyi emperyalistlerin "böl parçala yut" oyunu olarak değerlendirdi. "Küçük Kürdistan'ı kurup büyük Kürdistan'ı boğma" siyaseti olarak değerlendirdi.

İÇ SAVAŞ


PKK'nin Kürdistan parlamentosu ve kazanımlarına saldırmasından sonra bu defa savaş KDP ile YNK arasında başladı. YNK ile PKK anlaşarak KDP'yi yok etmeyi, bölgeyi kendi kontrolleri altına almayı hedeflemişti. İran ve Suriye hem silah hem de asker desteği veriyordu. PKK saflarında KDP'ye saldıran Suriyeli Kürtler Suriye'deki mecburi askerlikten muaf oluyordu. Ancak daha sonra anlaşıldıki iç savaşın ne kazananı ne de kaybedeni oluyordu.

1994 yılı iç savaş sonucunda parlamento çalışmaları sekteye uğradı, Kürdistan Parlamentosu 19 madde ile iç savaşı kınandı. Her partiden 59 milletvekili 101 gün boyunca iç savaşın bitmesi için açlık grevi yaptı.

İç savaşın bitmesi ile 2002 yılında Kürdistan parlamentosu yeniden çalışmaya başladı. 2005 yılına kadar geçiş ve normalleşme süreci yaşandı.

2. PARLAMENTO SEÇİMLERİ


Kürdistan Bölgesi 2. seçimleri 30 Ocak 2005'te gerçekleşti. Bu seçimler Irak meclis ve vilayet seçimleri ile beraber gerçekleşti.

Kürdistan'dan partiler 13 liste olarak seçimde yarıştı.

KDP, YNK, İslami Birlik ve bir kaç parti daha tek liste olarak seçime girerek oyların %89'unu aldı.
Adnan Müftü Kürdistan Parlamentosu Başkanı oldu.

Kürdistan Parlamentosu bu dönemde sadece parti liderlerinin kararlarını onaylamakla eleştirildi.

Kürdistan Bölgesi'nin 3. parlamento seçimleri 25 Temmuz 2009'da yapıldı. Bu seçimde ilk kez bir muhalefet partisi ortaya çıktı.


1. parti KDP olurken,
Muhalif partiler 35 koltuk aldı. Bunlardan:
Goran Hareketi 25 koltuk
İslami Birlik Partisi (Yekgirtu) 6 koltuk,
İslami Toplum Partisi (Komala İslami) 4 koltuk.

4. PARLAMENTO SEÇİMLERİ

Kürdistan'ın 4. Parlamento seçimleri 21 Eylül 2013'te gerçekleşti.
31 liste seçime girdi, bunların 17'si meclise girebildi.
Bu seçimde İslami Hareket Partisi 1 koltuk ile muhalefet oldu, diğerleri hükümet ortağı oldu. 19 bakanlıktan 5'i birinci parti olan KDP'ye kalan Bakanlıklar diğer partilere verildi. YNK'nin razı olmaması, siyasi çalışmaların sekteye uğrama tehlikesi üzerine KDP kendi kotasından 1 bakanlığı YNK'ye verdi.

GORAN MİLLETVEKİLLERİNDEN İÇ SAVAŞ ÇAĞRISI


2015 yılında, istilacı IŞİD'in Kürdistan'ın başkent Erbil'e dayandığı sırada Goran Hareketi'nden Meclis Başkanı olan Yusuf Muhammed halkı Kürdistan Hükümeti'ne karşı isyana çağırdı. İsyan eden Goran hareketi üyeleri ve milletvekilleri hükümet ve KDP binalarını yaktı, KDP'li üye ve çocuklar bu binalarda mahsur kaldı. PKK'liler Öcalan posterleri ve parti bayrakları ile isyana katılırken, IŞİD (DAEŞ) yaptığı açıklamada "Mücahitlerimiz Yahudi KDP'ye karşı isyancılarla beraber savaşıyor" şeklinde açıklama yaptı.

KDP'li siyasi liderler, milletvekilleri ve alilelerin top yekün savaş cephesine gittiği bu dönemde tehlikeli girişim Başkan Mesud Barzani'nin tecrübesiyle aşıldı.

Foto: Oğul ve torun Barzaniler halen cephede...
Bunun yanı sıra Goran, Komala İslami ve YNK, IŞİD'in Başkent Erbil'e dayandığı bu savaş döneminde İran'nın devlet yetkilileri ile beraber beklenmedik bir şekilde parlamentoda oturum açtı. Amaç; KDP'ye karşı İran ile beraber darbe yapmaktı. KDP, İslami, Türkmen ve Hıristiyan partilerin darbeye karşı dik durması üzerine bu girişim başarısızlıkla sonuçlandı.

Her partiden bakanların olduğu Bakanlar Kurulu ve Başbakan yetkisini kullanarak savaş ve isyan sebebiyle parlamento çalışmalarını askıya aldı.

Foto: Kürdistan Bakanlar Kurulu
IŞİD'in başkente dayandığı bu dönemde siyasi kavgalar Kürdistan Peşmerge güçlerinin IŞİD'e karşı moralsiz kalmasını sağlıyordu. Nitekim Peşmerge komutanlıklarıda ortak açıklama ile siyasilerin kendilerini örnek almasını, birlik ve beraberlik içinde çalışmasını istemiş, bu kargaşanın cepheleri olumsuz etkilediğini beyan etmişti.

Şimdi Kürdistan parlamentosunun Kürdistan halkının çıkarları doğrultusunda çalışması için gerekli görüşme ve hazırlıklar yapılıyor.

KDP "Siyasete inancı olmayan, halkı iç savaşa çağıran Yusuf Muhammed'in meclis başkanı olmayı hak etmediğini, Goran'ın başka bir adayı teklif etmesi gerektiğini" söylese de Goran Hareketi bu isimde ısrar ediyor. Bunun gibi sorunların çözülmesi ve meclisin açılması bekleniyor.
ANASAYFA ve İLGİLİ HABERLER için BURAYI tıklayın

CEPHELER'deki

Gelişmeler

BAĞIMSIZLIK

Süreci

ROJAVA

Haberleri

BARZANİ

Kürdistan

TARİH

Bilinci

ANALİZLER

Ortadoğu

BİLGİ

Kültürel

BİLİM

+Teknoloji

GÖRÜŞ

Yazarlar

Ezidiler

ve Şengal

ANASAYFA

Bütün Haberler