İran'ın "Al birini vur ötekine" diyebileceğimiz 6 Cumhurbaşkanı Adayı / 19 Mayıs 2017 Seçimleri

19 Mayıs 2017'de İran Cumhurbaşkanlığı Seçimleri gerçekleştirilecek. Seçime hak kazanmak için Şii olmak gerekir. Başka bir din veya mezhepten olan cumhurbaşkanı Adayı olamaz.

Aday olmak isteyen 1836 kişiden sadece 6'sının adaylığı kabul edildi. Sadece Şii mezhepçi mollaların onayladığı kişilerin adaylığı kabul ediliyor.

Seçim tarihi: 19 Mayıs 2017, Cuma
Ülke Nüfusu: 80 Milyon
Seçmen Sayısı: 56 milyon

İşte İran Cumhurbaşkanlığı Seçimleri'nde yarışacak "Al birini vur ötekine" diyebileceğimiz adaylar:

HASAN FERİDUN (HASAN RUHANİ)

  • 1946 yılından Sine Vilayeti'nde dünyaya geldi.
  • İran Uzmanlar Konseyinde Danışman oldu.
  • Ayetullah Hamaney tarafından çıkarlarını koruma konseyine atandı
  • 14 yıl ulusal çıkarları koruma konseyinde Hamaney'in temsilciliğini yaptı. Bu konseye başkanlık yaptı.

İBRAHİM REİSİ

  • 1960 yılında Meşhed'de dünyaya geldi.
  • Ayetullah Hamaney tarafından Anayasa Koruma Konseyi'nde atandı.
  • İran Yargıçlar Konseyi Başkanı idi, daha önce bir çok bölgede Baş Yargıç görevini yaptı.
  • 1988 yılı idamlarının karar vericilerindendi.
  • Hamaney tarafından 8. Şii İmamı (Rıza) Mezargahı Başkanı olarak seçildi.

İSHAK CİHANGİRİ

  • 1957'de Kirman Vilayeti'nde dünyaya geldi.
  • Reformcu kanattandır.
  • Reformcu Muhammed Hatemi döneminde bakanlık yaptı
  • Son 4 yılda Cumhurbaşkanı yardımcılığı yaptı.

MUHAMMED BAKIR KALİBAV

  • 1961'de Meşhed Vilayeti'nde dünyaya geldi.
  • İran Hava Kuvvetleri Komutanı'ydı.
  • Kaçakçılıkla Mücadele Dairesi başkanı idi.
  • 12 senedir Tahran Belediye Başkanı'dır.

MUSTAFA MİRSELİM

  • 1947'de Tahran dünyaya geldi.
  • Rafsancani kabinesinin 2. döneminde Kültür Bakanı idi.
  • Hamaney'in kararı ile İran Çıkarlarını Koruma Konseyi üyesi oldu.

MUSTAFA HAŞİMİ TEBA


  • 1959 yılında İsfahan Vilayeti'nde doğdu.
  • Reformcu kanattandır.
  • 8 yıl Mir Hüseyin Musevi kabinesinde bakanlık yaptı.
  • Spor ve Olimpiyat Merkezi Başkanlığı yaptı.
  • Rafrancani ve Hatemi kabinelerinde Cumhurbaşkanı 2. yardımcısı idi.

İRAN'IN YÖNETİM SİSTEMİ NASIL?

İslâm Cumhuriyetinin politik sistemi 1979 İran Anayasası'na dayanmaktadır. Sistem girift bir şekilde birbirine bağlı çeşitli yönetim yapılarını kapsamaktadır.

Dinî lider

İran Dinî Lideri İran İslâm Cumhuriyeti’nin genel politikalarının tanımlanmasından ve denetiminden sorumludur. Dini Lider din adamlarından oluşan Uzmanlar Meclisi tarafından kaydı hayat şartıyla seçilir. Dini lider, silahlı kuvvetlerin Başkomutanıdır, askeri istihbaratı ve güvenlik operasyonlarını kontrol eder ve savaş açmada veya barış kabul etmede tek yetkilidir. Yargının, devlet radyo ve televizyonunun, polis kuvvetlerinin, silahlı kuvvetlerin baş yöneticileri ve 12 üyeli Anayasa Koruma Konseyi’nin altı üyesi Dinî Lider şehmuz tarafından atanır.

Uzmanlar Meclisi

Uzmanlar Meclisi liyakat ve sahip olunan itibara bağlı olarak İran dinî liderini seçer ve görevinden alır. Danışmanlar Konseyi dinî lidere yasal görevleri konusunda danışmanlık yapmakla sorumludur. Danışmanlar Konseyi, yılda bir kez toplanır, sekiz yıllığına genel oy ile seçilen 86 “yetenekli ve eğitimli” hukukçudan oluşur. Devlet Başkanlığı ve meclis seçimlerinde olduğu gibi Anayasa Koruma Konseyi adayların yeterliliğini belirler. Konsey dinî lideri seçer ve dinî lideri her zaman görevden alma konusunda anayasadan kaynaklanan yetkisi vardır. Bütün toplantıları ve belgeleri çok gizlidir ve Konsey’in dinî liderin kararlarının herhangi bir tanesiyle çelişen bir kararı bilinmemektedir.

İran Devlet Başkanı

Anayasa İran Devlet Başkanı'nı dinî liderden sonraki en yüksek devlet otoritesi olarak tanımlar. Devlet Başkanı dört yıllığına genel oy ile seçilir ve yeniden yalnızca bir kez daha seçilebilir. Örneğin İran Devlet Başkanı Mahmut Ahmedinejad 2005 İran Devlet Başkanlığı Seçimleri'nde seçilmiştir ve ardından 2009’da yapılan seçimlerde tekrar cumhurbaşkanı olmuştur. Başkan adayları, İslâm devriminin ülkülerine bağlılıklarından emin olmak üzere mutlaka Anayasa Koruma Konseyi’nden onay almalıdır. Anayasanın 115. maddesine göre Cumhurbaşkanı Şii mezhebinden olmalıdır. Devlet Başkanı anayasanın uygulanmasından ve her konuda son sözü söyleme yetkisine sahip olan dinî lidere bağlı olan konular dışında yönetim yapılarının çalışmasından sorumludur. Devlet Başkanı Bakanlar Kurulunu atar ve onlardan danışmanlık alır, hükümet kararlarını yönlendirir ve yasamanın önüne konacak hükümet politikalarını seçer. Devlet Başkanı’na bağlı olarak sekiz kişilik yardımcılar kurulu ve yirmi iki kişiden oluşan ve meclis tarafından onaylanması gereken bir Bakanlar Kurulu vardır. Birçok devlette olan uygulamanın tersine İran’da hükümet orduyu kontrol etmez. Devlet Başkanı İçişleri ve Savunma Bakanı’nı atasa da, mecliste bu iki bakanlık için güvenoyu almadan önce dinî liderin açık onayını alması bir gelenektir.

İran Meclisi

2008 yılı itibarıyla İran Meclisi tek meclisli bir yapıdır.[85]İran devrimi öncesinde yasama iki meclisli idi ancak İran Senatosu yeni Anayasa’da kaldırıldı. İran Meclisi dört yıllığına seçilen 290 üyeden oluşmaktadır. Meclis yasama faaliyetini yürütür, uluslararası antlaşmaları değerlendirir ve ulusal bütçeyi onaylar. Tüm meclis üyeleri ve Meclis’teki tüm yasama çalışmaları Anayasa Koruma Konseyi tarafından onaylanmalıdır.

Anayasa Koruma Konseyi 

Anayasa Koruma Konseyi altı tanesi Dinî Lider tarafından atanan oniki üyeden oluşmaktadır. Diğerleri İran Yargı’sı tarafından aday gösterilen hukukçular arasından İran Meclisi tarafından seçilmektedir. Konsey anayasayı yorumlar ve Meclis kararlarını iptal edebilir. Eğer bir yasa anayasa veya Şeriat ile uyumlu değilse Meclis’e düzeltilmesi için tekrar geri gönderilmektedir. Çelişkili gibi görünse de Konsey İran Anayasası’na dayanarak parlamento üyelerini veto etmiştir.

Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi

Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi Meclis ve Anayasa Koruma Konseyi arasındaki anlaşmazlıklarda çözüm bulma yetkisine sahiptir ve Dinî Lider’i ülkedeki en güçlü yönetim yapısı yapacak biçimde ona danışmanlık görevi sunar.