Ads[no]

Ads[no]

14 Ocak 2017

Cizre, Gever, Colemêrg, Şırnak, Yüksekova isimlerinin kökeni - HUSEIN MUHAMMED

Husein Muhammed / ZERnews

Son zamanlarda Cizre, Gever, Colemêrg ve Şirnex (Şırnak) kentleri statülerinin değiştirilmesi gündeme geldi. Türkiye Hükümeti, Cizre ve Gever'i (Yükekova) şehir statüsüne çıkarıp, Şırnak ile Hakkari'yi ilçe yapmayı planladığını açıkladı.

Talep üzerine konuya ilişkin yaptığım araştırmayı sizinle paylaşmak istiyorum.

Makalede adı geçen kent isimlerinin Kürtçe telafuzu şöyledir:
Cizîr (Cizre)

Cizre aslında Arami yani Süryanice bir kelimedir. Aslen Aramice olan ismi "Gizerto" idi fakat Arapça'nın etkisi ile "Cizîre" olarak değişime uğradı, Kürtçe'de "Cizîr", Türkçe'de "Cizre" olarak telafuz ediliyor. 

"Cizre" kelimesinin anlamı "ada", yani etrafı sularla çevrili kara parçasıdır. (İngilizce: island)

Kürdistan'ın farklı tarih evrelerinde Cizre'nin çok önemli bir konumu vardı. Cizre ya da "Cizira Botan", Melayê Cizîrî gibi Kürt klasik edebiyatçıların ortaya çıktığı kenttir. Ulusal Destanımız  Mem u Zin'deki olaylar Cizre'deki Botan Kralı'nın sarayında geçiyor. 

Modern Kurmanci'nin kurucusu Celadet Bedirxan Cizreli'dir, bu münasebetle Cizre edebiyat dilimizin temel taşıdır denilebilir. www.ZERnews.com

Eğer Bedirhani'lerin 1840'taki ilk ayaklanması başarılı olsaydı, muhtemelen Cizre şimdi tüm Kürdistan'ın başkenti olmuştu.

Gever ("Yüksekova")

Asıl adı Gever olan bu ilçemiz Türkiye Devleti tarafından "Yüksekova" olarak adlandırılmaktadır. "Gever" yada "Gewer", Kafkasya kökenli bir dilden gelmektedir. Kelime anlamı "Bölge, kaza"dır yada "Aşiret, sülale yeri" anlamına gelir, evet bu "Gever" kelimesi Kafkasya kökenlidir. Örneğin Kafkasya dillerinden Gürcüce'deki "gvari" (Soy, aşiret, kavim) ile karşılaştırılabilir. Aynı kelime Kürtçe'de "Dever" (Bölge) olarak da kullanılıyor. 

Gever'in diğer ismi "Dizê" olup "kale, duvar" anlamlarına gelir. Bu kelime diğer Kürdistan şehirlerininin isimlerinde de var. Qeladizê ve Şêladizê Kentleri örnek olarak verilebilir. Qeladizê, totolojik bir kelimedir, yani eşanlamlı isimler aynı kelime içinde terkarlanmıştır. Hem "Qela" hem de "Dizê" kelimeleri "kale, sur, duvar" anlamlarına gelir. ZERnews.com

Gever için Türkiye Devleti "Yüksekova" ismini kullanmaktadır. "Yüksek" hepimizin malumu bir kelime, "ova" ise Kürtçedeki "ava, avahi, şêngeh"dir. "ova" kelimesi aslında Ari (İrani) bir klime olup Türkçe etimoloji sözlüklerice de bu bilgi doğrulanmıştır. Nişanyan Sözlük buna örnek olarak verilebilir.
İrani Diller Nedir? İrani diller, Hint-Avrupa Dil Grubu içindeki Kürtçe, Farsça, Beluci, Pehlevi, Avestaca ve benzer dillerden oluşan merkezi Aryen (İran) Coğrafyasında konuşalan dillerdir.
Colemêrg

"Colemêrg" ismi Arami ve Ermenice yazılan kadim kaynaklarda "Gilmar, Gulmar" olarak geçer. İsimde geçen "-mar" kale anlamına gelmekte olup, "Mêrdîn, Mardin" isminde de bulunmaktadır. Kürtçedeki "çol" ve "mêrg" kelimeleri etkide bulunaraka değişime uğratmış olabilir fakat köken olarak bu isimlerle ilgisi yoktur. ZERnews.com

Her ne kadar Hekariyan'da (Hakkari) bir krallık olsa da Colemerg tarihine ilişkin elimizde veriler bulunmamaktadır. Zaten Hekariyan Krallığı'nın başkenti Colemêrg değil "Elbak"tı.

Şirnex (Şırnak)

Bölgede yaşayan halkın adlandırmasıyla "Şirnex" ya da "Şernex"'in "Şehr" (şehir) ve "Nuh" kelimelerinin birleşimiyle oluştuğu iddia ediliyor. Çünkü Tufan olayı sonrasında Nuh Peygamber gemisinin oradaki Cudi Dağı'na konduğuna inanılır. Sesbilimi açısından "Şehr" kelimesinin "şer-" yada "şir" olarak değişime uğraması mümkündür. Ancak "Nuh" ismindeki "H"nin "x"ye; "U"nun "e" veya "a"ya dönüşmesi çok zor. Bazen etimolojik olarak "şirin" ve "şark" kelimelerinden oluştuğunu söylense de bunda da kesinlik yok. www.ZERnews.com

"Şehrê Nuh" iddiası yöresel etimoloji olarak, yani bilimselliği olmayan bir bilgi olarak düşünülebilir. Ancak bunun için daha iyi bir etimolojik düşünce ortaya atılmamıştır.

Makale: Husein Muhammed

Tercüme: Bedel Boseli
Cizre, Gever, Colemêrg, Şırnak, Yüksekova isimlerinin kökeni - HUSEIN MUHAMMED Reviewed by ZER news on 14.1.17 Rating: 5 Husein Muhammed / ZERnews Son zamanlarda Cizre, Gever, Colemêrg ve Şirnex (Şırnak) kentleri ...

Hiç yorum yok:

8 yorumlama seçiminden birini seçerek yorum yapabilirsiniz. En kolayı; YORUMLAMA BİÇİMİ'nden ADI / URL seçimine tıklayın. AD bölümüne sizi ifade eden bir ad yazın URL bölümünü boş bırakabilirsiniz, veya sosyal medya hesabınızın adresini yazabilirsiniz. YORUM YAZIN ÇÜNKÜ DÜŞÜNCELERİNİZ BİZİM İÇİN ÖNEMLİDİR, OKUYUCULAR HABER OKURKEN FARKLI GÖRÜŞLERİ DE MERAK EDİYOR.

Ads[no]

Haberler, Musul Operasyonu, Musul, Rakka Operasyonu, Rakka, Fırat Kalkanı, Operasyon, Fırat'ın Gazabı,Son Dakika, güncel, spor, eğitim, magazin, Türkiye, Kürdistan, Kürtler, Barzani, Futbol, Basketbol, Dersler, Film, Sinema, Dizi, İzlemek, İzle, Peşmerge, PKK, YPG, KDP, PYD, YNK, Goran, AKP, DAEŞ, IŞİD, DAİŞ, Terör, Çatışma, Savaş gibi konular Zernews'te yayınlanıyor.

Diller, Kürt ve Kürtler, dil, kültür, sanat, Kürt dili, Kürt Kültürü, Kürt edebiyatı'nın yanı sıra Erbil, Duhok, Süleymaniye, Diyarbakır, Mahabad, Qamişlo, Rojava, Kuzey, Güney, Rojava, Batı, Doğu, Rojhilat Kürdistanı haberleri ve makaleler, yazılar ZERnews web sitesi'nde yayınlanıyor.

Nerinaazad, ANF, ANHA, Kurdnewshaber, Rudaw, K24, Kurdistan24, Bashaber, Bas-Haber, Basnews, CNN, NTV, Rojnews, Nuçe TV, Mednuçe, Denge TV, ZER TV, Zer, Azernews, War TV, Warmedia, Waar, TV, Canlı Yayın, Video ile ilgili konular ZERnews'te.

Beluc, Beluclar, Belucistan, Pakistan, Hindistan, Afganistan, Ortadoğu, Batı, Avrupa, Amerika, ABD, Asya, Afrika, Filistin, İsrail, Suriye, İran, haberlerini okumak için bizi takip edin.

Teknoloji, telefon, bilgisayar, kulaklık, dijital dünya, Facebook, Twitter, Google+ , Insragram ile bizi takip edebilirsiniz.